"Medycyna bardzo często pada łupem i ofiarą pseudofilozoficznej literatury, od której lekarze, gwoli sprawiedliwości należy to powiedzieć, nie zawsze stronią, a zktórej medycyna i filozofias rzadko mają jakikolwiek pożytek. Nie mamy zamiaru przyłączać się do tego chóru”
(Canguilhem)
Nauki podstawowe medycyny
Medycyna rodzinna – gałąź medycyny, dążąca do zapewnienia całej rodzinie holistycznej opieki medycznej. Pierwszym i podstawowym ogniwem opieki medycznej w wielu systemach opieki zdrowotnej jest lekarz rodzinny (tzw. POZ czyli Podstawową Opiekę Zrowotna).
Ważne pojęcia
Doustne leki przeciwcukrzycowe – grupa leków w postaci tabletek stosowanych w cukrzycy. Leki te różnią się pod względem mechanizmu działania, profilu farmakologicznego, ale ich wspólną cechą jest zasadniczy efekt działania – obniżanie stężenia glukozy we krwi (działanie hipogikemizujące). Doustne leki przeciwcukrzycowe znajdują zastosowanie w leczeniu cukrzycy typu 2, oraz niektóre z nich (pochodne biguanidowe) pomocniczo w wybranych przypadkach cukrzycy typu 1 (zmniejszenie wahań glikemii poposiłkowej, obniżenie poziomu lipidów).
»
Cukrzyca typu MODY (MODY – akronim od ang. Maturity Onset Diabetes of the Young) – grupa rzadkich i uwarunkowanych genetycznie postaci cukrzycy, których objawy pojawiają się u osób w wieku 15-35 lat, a ich przebieg kliniczny jest zbliżony do cukrzycy typu 2. W przeciwieństwie do typu 1, który zawsze wymaga przyjmowania insuliny, chorzy z MODY często mogą przyjmować leki doustne. Stanowią 1–5% wszystkich przypadków cukrzycy.
»
Zespół Wolframa (zespół DIDMOAD, ang. Wolfram syndrome, DIDMOAD syndrome) – rzadka, genetycznie uwarunkowana choroba neurodegeneracyjna objawiająca się cukrzycą, atrofią nerwu wzrokowego i głuchotą. Ponadto zajęte są ośrodkowy układ nerwowy (zwłaszcza pień mózgu). Znane są trzy podtypy choroby (WFS1, WFS2 i postać mitochondrialna).
»
Prawo medyczne - jest to zespół norm prawnych regulujących prawa i obowiązki pacjenta i lekarza (w tym lekarza dentysty) oraz sposób funkcjonowania Narodowego Funduszu Zdrowia, zakładów opieki zdrowotnej, a także innych podmiotów świadczących usługi medyczne.
»
Hiperglikemia - zbyt wysoki poziom cukru we krwi. Najczęściej powodem jest niezdiagnozowana lub źle kontrolowana cukrzyca. U ludzi z cukrzycą taka sytuacja może wynikać z niewystarczającej ilości insuliny, insulinooporności, przejadania się, zbyt małej aktywności fizycznej, choroby, infekcji, urazu lub zabiegu operacyjnego. Rzadziej wynika z infekcji choroby endokrynologicznej (akromegalia, Zespół Cushinga). Do objawów hiperglikemii należą: nadmierne pragnienie, wysychanie w ustach, częstomocz, chudnięcie, nadmierna senność.
»
Otyłość brzuszna – zwana inaczej "otyłością centralną", "otyłością typu jabłko", "otyłością trzewną", "otyłością wisceralną", "otyłością androidalną". Jest częściej spotykana u mężczyzn niż u kobiet. Jej powikłaniami mogą być: cukrzyca, choroby układu krążenia, choroba wieńcowa, miażdżyca, nadciśnienie tętnicze. Otyłość typu jabłko występuje głównie w krajach wysoko rozwiniętych, a coraz częściej i w Polsce .
»
Cukrzyca ciężarnych (ang. Gestational Diabetes Mellitus, GDM) – każdy stan hiperglikemiczny (nieprawidłowa glikemia na czczo, nietolerancja glukozy lub cukrzyca) pojawiające się u zdrowych dotąd kobiet w ciąży. Stanowi ono zagrożenie dla płodu, a ponadto u 30-45% kobiet, u których stwierdzano cukrzycę ciężarnych, w ciągu najbliższych 15 lat rozwija się cukrzyca typu 2.
»
Udar słoneczny inaczej też porażenie słoneczne lub udar cieplny - stan chorobowy wywołany przegrzaniem organizmu, najczęściej głowy i karku, przez działanie słonecznego promieniowania ultrafioletowego. Może też powstać podczas przebywania w dusznej, wilgotnej i gorącej atmosferze lub przy nadmiernym wysiłku fizycznym. Polega na nagromadzeniu się zbyt dużej ilości ciepła w organizmie i zaburzeniu regulacji cieplnej organizmu. W takich warunkach zdolność naturalnego ochładzania się organizmu przez pocenie znacznie spada, więc zmniejsza się oddawanie ciepła do otoczenia. Szczególnie predysponowane są osoby starsze oraz dzieci gdyż mają one w sposób naturalny niezbyt dobrze działającą termoregulację. Narażone są także osoby cierpiące na cukrzycę, choroby serca, osoby otyłe i przyjmujące leki antyhistaminowe, moczopędne, antydepresyjne i rozszerzające naczynia a także osoby pod wpływem alkoholu.
»
Rozyglitazon (roziglitazon, rosiglitazon, rosiglitazone ATC A10BG) – należący do doustnych leków hipoglikemizujących (grupa tiazolidinedionów), lek stosowany w leczeniu cukrzycy.
»
Zapalenie błony naczyniowej (łac. uveitis) – choroba narządu wzroku charakteryzująca się wysokim stopniem bolesności, mogąca prowadzić do całkowitego zaniewidzenia. Często nie udaje się jednoznacznie ustalić przyczyn zapalenia błony naczyniowej. U jego podłoża mogą leżeć schorzenia ogólne o podłożu reumatoidalnym (np. zespół Reitera, zzsk-choroba Bechterewa), schorzenia metaboliczne (np. cukrzyca), choroby bakteryjne (np. gruźlica, kiła), obecność ognisk zakażenia (np. ogniska okołozębowe, zapalenie zatok przynosowych), kolagenozy i choroby odzwierzęce (toksokaroza, toksoplazmoza). W przypadku rozpoznania ostrego zapalenia błony naczyniowej chory powinien być w trybie pilnym skierowany do lekarza okulisty.
»
Choroby oczu - schorzenia narządu wzroku mogą być wywołane przez różnego rodzaju przyczyny, jak np.: urazy, zakażenia i nowotwory. Chorobowe objawy w oku mogą także być miejscowym objawem ogólnego schorzenia ustrojowego, jak np. zaćma w przebiegu cukrzycy czy podczas choroby krwi, nerek lub też w czasie ciąży.
»
Przyrzeczenie Lekarskie – przysięga nawiązująca treścią do Deklaracji genewskiej składana przez absolwentów kierunku lekarskiego oraz lekarsko-dentystycznego uczelni medycznych w Polsce. Tekst Przyrzeczenia stanowi część Kodeksu Etyki Lekarskiej uchwalonego przez Krajowy Zjazd Lekarzy.
»
Toksyczna nekroliza naskórka (zespół Lyella) (ang. toxic epidermal necrolysis) – zagrażająca życiu choroba skóry i błon śluzowych, często rozwijająca się po ekspozycji na niektóre leki. Toksyczna nekroliza naskórka objawia się rumieniem wielopostaciowym, złuszczającymi się pęcherzami i martwicą, prowadzącymi do spełzania dużych powierzchni naskórka. Wśród leków indukujących wystąpienie choroby najczęściej wymienia się trzy grupy: antybiotyki, leki przeciwpadaczkowe oraz niesterydowe leki przeciwzapalne. Początek choroby jest nagły. Pierwsze objawy pojawiają się zazwyczaj po upływie 1–22 tygodni od zakażenia lub do 6 tygodni od rozpoczęcia przyjmowania leku. Choroba ma charakter nawrotowy i trwa do kilku tygodni. Śmiertelność w zespole Lyella wynosi 30%-40%.
»
Hematospermia – obecność krwi w nasieniu. Najczęściej powstaje jako objaw idiopatyczny ale może być również objawem różnego typu chorób związanych z prostatą, zwężeniem cewki moczowej lub genetycznymi zaburzeniami krwawienia. Hematospermia czasem powstaje jako objaw pooperacyjny po zabiegach takich jak biopsja prostaty. Jako objaw jest obecna przy około 2% przypadków urologicznych, statystyki dotyczące procentowej obecności hematospermii wśród populacji są nieznane.
»
Zespół Alströma (ang. Alström syndrome, ALMS) – choroba genetyczna o sposobie dziedziczenia autosomalnym recesywnym, charakteryzująca się cukrzycą typu 1, retinopatią barwnikową, głuchotą, otyłością i hipogonadyzmem. Pierwsze objawy zespołu pojawiają się bezpośrednio po urodzeniu; później ujawniają się zaburzenia widzenia i głuchota. Przyczyną choroby jest mutacja w genie ALMS1 w locus 2p13. Zespół opisał szwedzki psychiatra Carl Henry Alström ze współpracownikami w 1959 roku.
»
Cukrzyca – grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się . Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, szczególnie oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych.
»